listen to Ligwalagwala FM Current Affairs
#Telive - Dr Msakha Mona on decoloniality.
Inyanga ya May ibalulwe njenge-Africa Month kantsi kusasa kutawube kubungatwa lilanga i-Africa Day. Lelivekati le-Africa linotse kakhulu ngetelulwimi, temasiko, buciko, inhlobipho kanye nelubumbano. Kepha tifundziswa letinyenti tisanebumatima bekucwaninga tintfo letitsite letihambisana nekutfutfukisa temfundvo ngelulwimi lwasekhaya. Njengendlela yekubungata lenyanga yema-Africa, sicocisana nasolwati locwaninge ngekusetjentiswa kwelulwimi lwasekhaya, Dr Msakha Mona...
#Telive - Kubaluleka kwekuvikela nekunakekela bantfwana
Lucwaningo lolwentiwe tinhlangano tebantfwana lukhombisa kwenyuka kwesibalo sebantfwana lebahlukunyetwako kulelive. Kukhuluma ngalesimo simeme Dumsile Cele loyi-CEC ka-Childline South Africa
#Telive - Presidential Employment Stimulus (PESP) funding
Sewuyasondzela umncamulajucu lobekelwe tinhlangano letingekho ngaphansi kwahulumende kutsi tifake ticelo tekusitwa ngetimali ngumkhandlu we-National Heritage Council. Lona ngumklamo wahulumende lobitwa nge-Presidential Employment Stimulus (PESP). Kutfola kabanti, sicocisene na Bongiwe Magasela, Funding Manager ku-National Heritage Council.
#Telive - Iyagocota iBetway e-Mbombela Stadium namuhla njengoba i-Orlando Pirates itfolala etulu ne-Orbit College.
Kuyobe kuhaywa ingoma kuhlokoma yonkhe inkhundla yetemidlalo i-Mbombela Stadium namuhla njengobe i-Orlando Pirates itfolala etulu ne-Orbit College emdlalweni wekugcina weBetway Premiership yalesizini. I-Pirates kudzingeka iwuphumelele lomdlalo kuze iphakamise lendzebe ye-Betway Premieship kantsi ne-Orbit idzinga emaphuzu lamatsatfu kuze ichubeke nekudlala ku-Betway. Sinentsatseli yeSABC Michael Mdluli kutosibikela.
#Telive - Book Review: "And Orphans Cried tearless cries" by Sabelo Fakude
Esigabeni setfu semabhuku, namuhla sibuka libhuku lelinesihloko lesitsi "And Orphans Cried tearless cries" lelibhalwe ngu Sabelo Fakude.
#Telive - Tiyandza tehlakalo tekugagadlelwa kwebantfwana labasebancane ngekusho kwebetebulungiswa
Litiko Letebulungiswa litsi tibalo takamuva tikhombisa kuwandza kwemacala ekudlwengulwa kwebantfwana labasebancane ngemnyaka (statutory rape) kulomnyaka timali wa 2025/26 Kuyibuka lendzaba sikhulumisana na Ntombi Matjshila, loyi-Registrar ku-National Register For Sex Offenders etikweni letebulungiswa.
#Embiteni - Crime Stats
Libamba lendvuna yetemaphoyisai Firoz Cachalia, utsi lizinga lekubulala lehle nga 9.5% kantsi nebugebengu lobunebudlova behle nga 4.6%. Cachalia bekaftula tibalo tebugebengu lebenteke emkhatsini wenyanga ya January na March kulomnyaka. Kepha kubuka letibalo tebugebengu letikhishwe namuhla asamukele sati ngetindzaba tebugebengu Dr Mxolisi Mathebula..
#Embiteni - Yini lekufuna yentiwe kancono kukhulisa bantfwana bebafana
Inyanga yeNkhwekhweti yinyanga yekuvikelwa kwebantfwana. Kepha namuhla sitsite asesibuke indzaba yekunakekelwa kanye nekukhuliswa kahle kwemntfwana wemfana. Kubuka emkhakheni wetemfundvo kutsi yini lebayentako kucinisekisa kutsi umntfwana wemfana akasaleli emuva ecingweni sikhulumisana neliphini lendvuna yelitiko letemfundvo Dr Reginah Mhaule
#Embiteni - Baphatsi beMbombela Stadium batsi konkhe sekume ngemumo emdlalweni Betway Premiership: Pirates vs Obirt College.
Baphatsi be Mbombela Stadium bugcugcutela bantfu kutsi bafike ngesikhatsi emdlalweni we Orlando Pirates ne Obirt College. Kutfola kabanti ngemalungiselelo, sinalokhulumela lenkhundla yetemidlalo, Mthuthuzeli Zondo
#Imphunga - CPI Analysis
Emandla emali yakulelive alimele kulandzela kwenyuka kwe inflation nga 4% kulenyanga lephelile. Bosomnotfo batsi loko kundlondlobaliswa ngulokushuba kwesimo eMiddle East kanye nekumba ecolo kwemafutsa etimoti. Tibalo takamuva letikhululwe yi-Stats SA tikhombisa kwenyuka kwnkomba yetintfo letitsengwako iConsumer Price Index (CPI) ngeliphesenta linye. Kuyikhuluma nemhlatiyi wetemnotfo sichumana neMnumzane Mandla Malope
#Imphunga - iCOSATU iphefumula ngekucoshwa kwebantfu bekufikalabangenamaphepha kuleli
Lokhulumela inyonyana yetisebenti i-COSATU Zanele Sabela uphawula ngaletehlakalo tekucoshwa kwebalabanganamaphepha lasemtsetfweni kuleli.
#Embiteni - I-SARS itsi timoti letichamuka emaveni langemalunga eSACU kutawufuneka tibhalise kuSA Travel ler Mangement System netifika emnceleni wakuleli.
Lihhovisi lemtselisi i-SARS litsi kusukela mhla lulunye kulenyanga leyitawetfwasa ya-June tonkhe timoti letingena naletiphuma eminceleni yakulelive ikakhulukati leto letivela kumave langaphansi kwe-Southern African Customs Union (SACU) sekutawufanele tibhalie ku-SA Traveller Management System. Sicele lotasitjel kabanti ngaletingucuko, lekungulokhulumela iSARS, Siphithi Sibeko.
#Embiteni - Kunyenti lokwenteke eThekwini mayelana nebantfu bekufika kuleli
Uchubekile lombhikisho lokhonondza ngebantfu lekutsiwa bakuleli ngalokungekho emtsetfweni kantsi labanye bete emaphepha ekuba kulelive eThekwini. Kubonakele labanye bantfu bekuchamuka bagitjeliswa emabhansi namuhla khona eThekwini. Kepha kuva kahle kutsi bekwentekani namuhla asamukele intsatseli ye SABC ngu Gcina Malinga..
#Embiteni - iIEC itsi ikhatsatekile ngekwandza kwemibiko ledvukisako
Likhomishana letelukhetfo i Independent Electoral Commission (IEC) litsi likhatsatekile ngekwandza kwemibiko ledvukisako mayelana nendlela lelichuba ngayo lukhetfoo. Kutfola kabanti ngaloludzaba simeme lokhulumela iIEC kulesifundza se Mpumalanga, Thanduxolo Chembeni........
# Embiteni - Kushone bantfu labali-10 engotini yemgwaco emkhatsini weStanderton neMorgezon.
Kushone banftu labali-10 ngalesikhatsi kushayisana litekisi nebhasi emkhatsini kwe Standerton ne Morgenzon kulesifundza seMpumalanga, namuhla ekuseni. Kepha kutfola kabanti ngalengoti asamukele umphatsiswa welitiko letekuphepha kwemphakatsi, kuvikeleka nekuchumana e Mpumalanga, Jackie Macia.
#Imphunga - Imboni yalokusawolintji kubikwa kutsi itsikametekile ngaletimvula takamuva kuleli.
Live leNingizimu Africa lihamba embili emhlabeni jikelele ngekutfumela emaveni angaphandle imikhicito yalokusawolintji. Kodvwa letimvula takamuva tikuphatsikametile kusebenta kwemboni yalokusawolintji etifundzeni i-Mpumalanga Kapa ne-Nshonalanga Kapa. Kwenaba kabanti ngaloludzaba asamukela somnotfo lobuke tekulima ( Agricultural economist) Thabile Nkunjana.
#Imphunga - Masipala weCity of Mbombela utsi sewucalile kulungisa tinsitancanti kanye nemonakalo lodalwe timvula.
Takhamuti tasedolobheni leMbombela nemaphetselo tivakalise kukhatsateka ngejani lobudze lobudvutane nemigwaco, tigodzi letisemgwaceni (potholes) kanye nema robot langasebenti. Simeme lokhulumela masipala weCity of Mbombela Joseph Ngala kutosichazela ngetindlela tabo.
#Embiteni - Bakhoseli bacitse busuku babo eDiakonia Centre eThekwini.
Labo labachamuka emaveni angaphandle labafuna kukhosela kulelive lebahlaliswe eDiakonia Centre enkabeni yelidolobha lase Durban, batsi angeke basuke nangabe kungafiki lophuma kuhulumende kutobakhulumisa. Lelicembu lebantfu licitse busuku bonke kulendzawo ngemuva kwekutsi bacoshwe esiteshini semaphoyisa eThekwini. Batsi sebesabela timpilo tabo njengobe bekubanjwe umbhikisho we-March and March namuhla e Pinetown. Kuyicoca kabanti lendzaba asamukele Dr Vusimusi Sibanda lovela enhlanganweni i African Diasporra.
#Embiteni - Kudzingidvwa kabanti umhlahlandlela lowengamele bakhoseli
Tinhlangano temango setivakalise kukhatsateka kutsi lomhlahlandlela lobuyeketiwe wahulumende lobuke kungena kwebantfu bangaphandle kuleli kanye nekuvikeleka kwebakhoseli, kungenteka ubhebhetselise kushiyelwa ngaphandle kwebantfu bekufika labete emaphepha kanye nekutsi bangatfoli lusito lwetemphilo. Kutfola kabanti kutsi ingabe kuyaphatseka yini leletikhala ngako letinhlangano simeme sishikashiki setindzaba tekungena kwebantfu bangaphandle kuleli Princess Mthombeni.
#Embiteni - Batsikamete kufundza nekufundzisa batali bebantfwana base-Tiga Primary School
Batali bebantfwana labafundza esikolweni i-Tiga Primary School, e-Pienaar ka-Dantjie dvute nelidolobha i-Mbombela batsikamete kufundza nekufundzisa bakhala ngekutsi lesikolo asikho esimeni lesifanele. Kuyiva kahle lendzaba sicele lilunga lemtimba lowengamele lesikolo, Kutfola kahle ngalendzaba simeme lilunga lemtimba lowengamele lesikolo, Ben Ndlovu.
Save video to ...